Zenbat aldiz erabiltzen ditugu gure inguruan ezagunak diren esamoldeak, esaera zaharrak, errefrauak edo atsotitzak, beren zentzuaren intentzionalitatea bilatzeko asmoz?
Hitz horiek nolabaiteko egiantza karga dakarte, baina baita nolabaiteko hutsegitea ere. Hori da Ahozko Literatura. Herri-jakinduriaren ondorio diren esamolde, arao, zin, alegia, balada, abesti, kontakizun edo ipuin ezin arbuiagarriak biltzen dituena.
Gizarte eta garai guztietan, elikadura oinarrizko beharrizana izan da eguneroko –lan zein jaiegunetako– bizimoduari dagokionez. Jaiegunen kasuan, haren dibertsitatea edo ereduak elikagaiak agertu edo ugaritzen ziren aro zehatzen araberakoak ziren. Horregatik, pertsonen bizi-zikloan zehar, elikagai jakinak esleitzen zaizkie zenbait ospakizun-abaguneri (jaiotza eta bataioa, gaztaroa eta ezkontza, helduaroa, heriotza). Horrekin batera, urteroko jarduera eta ospakizunak, lan-arloan zein jai-giroan, unean uneko produktu gastronomiko batzuekin lotu izan dira. Hala, udazkenean fruitu lehorrak (gaztainak, hurrak, intxaurrak, etab.) eta perretxiko edo onddoak ditugu; neguan, lapikokoak eta zopak; Gabonetan, oilaskoa, bisigua, barraskiloak, arroz-esnea, intxaur-saltsa, etab.; Inauterietan, txerrikiak, torradak…; Garizuman eta Aste Santuan, baraualdiak; okela edo arraina eta ortuko produktuen oparotasuna, edo uzta, herrietako zaindarien omenezko jaiak direla-eta. (gehiago…)
Gorbeiganaren oinean, Igiriñaon, 1.119 metrotara kokatzen da Elurretako Andre Mariaren baseliza, Bizkaian altitude handienean dagoen ermita. Duela berrogei bat urtera arte, uda-sasoian, igande eta jai egunetan, artzainek eta mendizaleek meza entzun zezaketen bertan; gaur egun, San Inazio egunean baino ez. (gehiago…)
Artikulu hau Errioxako Nazioarteko Unibertsitatean Kultura eta Natura Ondarearen Kudeaketako Unibertsitate Masterreko amaierako lanean dago oinarrituta. Lan honen izenburua hauxe izan zen: “Propuesta de documentación, inventariado y puesta en valor de las fuentes y manantiales de Zeberio”. Ikerketa-proposamen honek hiru alderdi nagusi jorratu nahi izan zituen: lehenengoa, dokumentazio zehatza, Zeberioko iturri/iturburuei buruzko informazio historiko, geologiko, geografiko eta kulturala kontuan hartuta. Bigarrena, aurreko ataleko edukietan oinarrituta, datu-base sistematikoa egitea; eta hirugarrena, iturriei merezi duten balioa ematea. Proiektuak ur-baliabide horien kontserbaziorako eta sustapenerako estrategiak bildu nahi izan ditu, lehentasuna euren babesa delarik; eta horrez gainera, beste helburuetako bat ikastetxeetarako material didaktikoa eta bide tematikoak sortzea izan da. (gehiago…)