Herri-pentsaeran, ume baten hileta modu berezian egin izan da beti; izan ere, izaki errugabe baten heriotza denez, fededunentzat zuzenean zerura doan arima da. Hori dela eta, umeen heriotzan ez dira ohiko dolu-zeinuak ageri izan: zuria da kolore nagusia, bai hilkutxan, bai barruko estalkian ere, eta hileta-meza Gloria-meza izaten da. Antzina, haurren heriotza-tasa oso altua zen lehenengo urtean, eta, batez ere, erditu osteko lehen egunetan. Egoera horri urtemina deitu izan zaio euskaraz.
Badaude famatuak diren pertsona ezezagunak. Gaurko aipamena horietarikoa da. Daniel Velez izena du. Euskaldun gutxik daki nor den; alta, gehienok ezagutzen ditugu bere argazkiak. 88 urte dituela, bere argazkilari ibilbidea kontatzen dizularik azken 60 urteetako lekuko garrantzitsu baten aurrean izateaz jabetzen zara.
Ondare industriala, garai industrialetik jasotako ondasun higikor, higiezin eta immaterialen multzoa da. Aditu batzuen iritziz, ondare arkeologikoaren barne ere sailkatu daiteke, kategoria horrekin ezaugarriak partekatzen dituelako: beste garai bateko isla da, interes historikoa dauka eta ez dago “bizirik”. Ondasun mota ugari barnebiltzen duen arren, hurrengo idatzi hau elementu higiezinetan zentratuko da, konkretuki Bizkaiako lantegi eta fabriken berrerabilpenean.
Benetakotasunaz hitz egiten dugunean, maiz etorri ohi zaizkigu gogora aldagaitzak diren gauzak. Itxuraz, zerbait benetakoa da beti bezala irauten badu, “kutsatu” ez bada eta modu leialean antzinako forman behin eta berriro erreproduzitzen bada. Ideia horrek nahiko ongi funtzionatzen du ondare materialaz ari garenean (erretaula bat, eraikin bat, eskultura bat). Baina Kultura Ondare Immaterialari dagokionez (festak, musikak, erritualak, lanbideak, ahozkotasuna) –aurrerantzean, KOI–, labainkorragoa da benetakotasunaren kontzeptua.