Etnografia atalak

~
0

Euzko Mendigoxale Batzaren sorrera Kalamua mendian, 1921ean. In Jemein, C. Biografía de Arana-Goiri’tar Sabin e historia gráfica del nacionalismo. Bilbao: Editorial Vasca, 1935, 341 or.

“Mendigoixalea aberriaren aldeko mendizalea da”. Ceferino Jemein Keperinen aipu esanguratsu horrek ederto adierazten du bost hitzetan zer izan ziren mendizale politiko haiek.

Manu Etxebarria Ayesta euskarako katedradunak zehatz azaldu digu Kirikiñok (Evaristo Bustinza, Mañaria 1866-1929) sortutako hitzaren osaera: mendi, goi eta zale. Hiru osagaiok lotuta esanahia argi geratzen da: goi mendietan ibiltzeko zaletasuna duena (hiztegi araugileek mendizale hitza erabiltzea gomendatzen dute).

Euskal mendizaletasuna ez zen mendigoixaleekin sortu, baina XX. mendearen hasieran bat egin zuten mendian kirola eta politika helburu zuten mendizaletasunek.

 (gehiago…)

0

Aurreskua, Mendi Alde dantza taldeko emakumeek zuzendua (Santurtzi, 2017/09/30). Argazkia: E. X. Dueñas.

Aurten, 2021ean, betetzen da ―dakigunetik behinik behin― emakumeek zuzendutako aurresku baten lehenengo grabazioaren mendeurrena.

1921. urtea zen, (orduko Santurtzi-Zaharrean), Abran (Ibaizabal-Nerbioi ibaiaren itsasadarrean) lehen traineru estropada ofizialak egin zirenetik eta lau urtera; itsas-herri horretako udalak, hainbeste deseatzen zuen saria behingoz irabazteko moduko tripulazioa prestatzen saiatu zenean.

Antolatzaileek estropadak irailaren 4, 5, 10 eta 11n egitea erabaki zuten. Prentsan adierazitakoaren arabera, azken eguna ikaragarria eta zirraragarria izan zen. Santurtziko trainerua garaile izan zen, eta portuko harrera beroaren ostean, irailaren 16, 17 eta 18an ekitaldi ugari ospatu ziren; horien artean: arraunlarien desfilea, kontzertuak, dantzak eta bazkariak.

 (gehiago…)

0

Bola-jokoan Conchako bolatokian. Egilea: Miguel Sabino Díaz.

Karrantza Haranean egiten den bola-jokoaren ohiko modalitateetako bat da pasabolo tablón deritzona.

Ezaugarri nagusietako bat txirloak eurak dira, antzina “txito” izenez ezagutzen zirenak.

Txirloen neurria, orokorrean, 35 zentimetro luze eta 3,30 zentimetroko lodierakoa da, oinarria eta punta pixka bat biribilduta dituztela.

 (gehiago…)

0

Bertan behera utzitako 150 cm-ko errotarria 760ko kotan. Iguzkimendi (Baztan). Egilea: Javi Castro.

Artikulu honen izenburua metafora gisa erabiliko dut, azken 10 urte luzeetan errotarri-harrobiei buruz eskuartean darabildan ikerketa azaltzeko: Errotarri proiektua.

Jakina, sekula ez zitzaidan bururatuko Einstein jakintsua (1879-1955) Ataungo beste jakintsuarekin (1889-1991) fisikoki nahastea; baina bai, neurri batean, bion ikerketa bikainak eta bien arteko arrazoibide batzuk. Eta oinarri hori dauka hamarkada luze honetan egin dudan ikerketak, landa- eta dokumentazio-lanaren bidez. Orain arte, harriagarria bada ere, errotarri-harrobiak dauden 332 eremu aurkitzea eta 1600 aztarna baino gehiago kokatzea lortu dut.

 (gehiago…)